Cây Quế: Kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến cây quế

Cây quế hiện nay được coi là một trong những cây giúp phát triển kinh tế ở nhiều địa phương. Cây quế có rất nhiều tác dụng như, thân làm gỗ, vỏ làm dược liệu, lá và quả nguyên liệu cho một số ngành chế biến. Hãy cùng camnangnuoitrong tìm hiểu tổng quan về các trồng và chăm sóc cây quế nhé!

Cây quế còn có tên gọi: Nhục quế, Ngọc quế, Gia tân nhục quế.

Tên khoa học: Cinnamomum cassia blume

Cây quế được coi là một cây thuốc cực quý hiếm
Cây quế được coi là một cây thuốc cực quý hiếm
  1. Cây quế là cây gì?

Quế là một loại cây to, lá xanh quanh năm. Thân cây đứng, cao 7-10m, vỏ màu nâu đến nâu đỏ, xốp, thô; cành non có hình 4 cạnh, có lông nhung vàu vàng bao phủ.

Lá quế mọc cách, hình mác rộng đến hình bầu dục dài, dài 13 đến 16cm, đuôi lá nhọn, có 3 gân song song chạy dọc rõ rệt, cứng, mặt lá màu xanh, bóng nhẫy, mặt sau có lông nhung ngắn, lông nhung trên cuống mọc khá dày.

Hoa hình chùy tròn mọc ra từ ngọn cành hoặc nách lá, cây ra hoa vào đầu mùa hạ, hoa mọc từng chiếc, màu trắng. Sau khi hoa tàn kết thành quả mọng, màu thanh thiên, hình tròn cứng, mùa xuân năm sau quả chín, vỏ quả từ màu nâu đỏ chuyển thành màu đen, phần cuống quả có ống dài, tròn, hình như quả đậu Hà Lan to, trong có một hạt. Hạt hình bầu dục, màu hơi đen, có đường nổi dọc rõ rệt.

  1. Điều kiện sinh trưởng

Cây quế là loài cây đặc sản vùng Á nhiệt đới, điều kiện sinh trưởng ở nhiệt độ thấp, tuyệt đối không được thấp quá -25oC. nhất thiết không được có sương muối.

Là loài cây ưu râm mát, sợ ánh sáng chiếu mạnh. Lúc cây còn non nhỏ thì ưa mọc dưới bóng râm của các cây khác. Đến lúc đã lớn, cần có đủ ánh sáng hơn, nếu không đủ ánh sáng thì vỏ sẽ mỏng, chứa ít tinh dầu, phẩm chất kém.

Cây quế thích nghi với điều kiện thời tiết và đất đai ẩm. Lượng mưa ở các nơi có quế phân bố và trồng hiện nay là trên 2000mm. Không đòi hỏi gay gắt về độ dốc và hướng dốc, đất đai trồng quế tốt nhất là đât đá vôi màu xám, đất pha cát màu đỏ cũng có thể trồng được, độ pH khoảng 4,5-5,5, thực vật chỉ thị là các cây sở (camellia oleosa Rehd), cây sim (rhodo-myrtustomentosa Hassk), thông mã vĩ (pinus massoniana), cây chổi sể (baeckea frutescens L.).

Cây quế rất thích hợp với điều kiện khí hậu nước ta
Cây quế rất thích hợp với điều kiện khí hậu nước ta
  1. Kỹ thuật trồng cây quế

3.1. Gieo ươm cây quế

Cách nhân giống cây quế hiện này nói chung là dùng cách nhân giống bằng hạt, qua gieo ươm đánh cây con đi trồng, cá biệt có nơi cũng dùng cây mọc hoang dại dưới rừng quế để trồng.

Đất vườn ươm nên chọn chỗ đất dốc thoải mái, có một số bóng râm (nếu không có cây che râm thì thời kỳ đầu phải làm giàn che), và làm đất vào mùa đông, cày bừa thật kĩ, nhặt rễ cỏ, đá sỏi, sau khi bừa đánh thành luống rộng 1m, cao 13-20cm, chỗ dễ bị xói mòn, úng nước, thì xung quanh vườn ươm phải đắp bờ và khai rãnh tháo nước rộng 0,7-1m, sâu 33cm.

Thời kỳ quả chín (độ tháng 2-3) thì chọn những cây giống hái lấy quả chín, sát sạch vỏ và thịt quả, sau đó bỏ vào nước, bỏ những hạt nổi, hạt lép, hạt bị sâu bệnh, những hạt chìm là những hạt tốt nên đem gieo ngay. Nếu không thì chọn hạt đến đâu đem gieo ngay đến đó, nếu cần bảo quản thì lấy cát cẩm khối lượng gấp đôi số lượng hạt trộn đều đem cất giữ, song vì thời hạn cất giữ sức nảy mầm của hạt sẽ bị giảm, thời gian không nên dài quá 20 ngày.

Nói chung là gieo hàng, gieo cách nhau 17cm, rạch sâu 3cm; trước hết dùng phân chuồng hoai mục, rác bón vào rạch làm phân bón lót, sau đó gieo hạt, hạt nọ cách hạt kia 3cm, gieo xong lấy lớp đất dày 1,7cm, bên trên mặt luống phủ lớp rạ, tưới nước.

Mỗi mẫu gieo 15-20 kg hạt (mỗi kg hạt tươi có 2.400-2.800 hạt). Sau khi gieo giữ cho đất ẩm;sau 20-40 ngày thì hạt mọc mầm, tỷ lệ mọc 80-90%.

Sau khi hạt nảy mầm, lấy lớp rạ đi và làm giàn che, thường xuyên tưới nước, giữ cho đất ẩm.

Lúc cây mọc cao 7-10cm, nhổ tỉa những cây yếu và bị bệnh, cứ cách 6-7cm để lại một cây, nhổ bỏ cỏ dại, bón nước phân bắc hoai một lần; lúc cây đã mọc cao 17-20cm thì dỡ bỏ giàn đi, bón phân lần thứ hai, về sau mỗi năm làm cỏ bón phân 3 lần. Ba năm sau có thể đánh cây đi trồng; ươm mỗi mẫu như vậy có thể được 2-3 vạn cây, có thể cung cấp cây giống cho 3-3,5 ha.

Kỹ thuật gieo ươm cây quế khá đơn giản
Kỹ thuật gieo ươm cây quế khá đơn giản

3.2. Trồng rừng quế

Trồng cây gây rừng quế có thể chia làm hai loại : trồng rừng quế thấp và trồng rừng quế cây to cao. Xin giới thiệu hai phương pháp đó như sau:

Trồng rừng quế thấp (trồng dày)

Trồng rừng quế thấp có thể chọn đất trồng ở chỗ sườn núi, dốc núi, khe hõm núi đều được cả. Trước khi trồng nên làm đất toàn bộ khu đất trồng. Vào những ngày mưa tháng 2-3, lấy thuổng, mai đào đánh cây quế con, cắt bớt những rễ cái quá dài, để lại ba lá, mỗi lá cắt đi một nửa, các lá phía dưới cắt hết đi. Theo khoảng cách giữa các hàng cây 1x1m, lấy cuốc đào thành hố sâu 17-20cm, lấy cán cuốc thúc xuống đáy hố thành lỗ sâu, đặt cây vào lỗ đó, làm sao cho rễ cái lọt vào giữa lỗ, lấp đất vào lỗ, giẫm chặt. Thời kỳ cây còn nhỏ, quế cần che râm, hai năm đầu còn có thể trồng xen ngô, sắn.

Trồng rừng quế cao

Vỏ quế dùng là thuốc, trước kia thường chọn những cây to, mập, khỏe của rừng quế thấp để chăm sóc riêng, 20-30 năm sau sẽ bóc lấy vỏ hoặc trồng ở xung quanh nhà, các chỗ đất đầu thừa đuôi thẹo, chờ sau khi lớn thì bóc vỏ đem chế biến; nhưng số lượng quế trồng như vậy rất ít,phẩm chất cũng không được đảm bảo.

Để đảm bảo chất lượng, thỏa mãn nhu cầu dùng làm thuốc, cần phải tổ chức trồng quế thành rừng để lấy vỏ dùng làm thuốc.

Đất trồng rừng quế, cần phải chọn chỗ đất dốc thoai thoải về phía mặt trời có đủ ánh sáng, đất pha cát là tốt nhất. Trước khi trồng cần phải khai hoang toàn bộ, trừ sạch gốc cây cỏ, theo khoảng cách hàng 5m, cây cách nhau 3,3m, đào hố rộng 1m, sâu 67cm, mỗi hố bón 15 đến 20kg phân rác và phân chuồng làm phân bón lót.

Đầu xuân, trước khi ra chồi non, chọn những cây quế sinh trưởng phát dục bình thường ở rừng quế thấp, thân cây thon thẳng cao 1,3m đào lên, cắt bớt tán cây, lấy rạ (cỏ) quấn bó một đoạn thân cây lại, bên trên chừa một đoạn 13 -17cm, để cho cây đâm chồi.

Mỗi hố trồng một cây, lúc trồng trước hết lấp một nửa đất vào hố, rồi cầm gốc cây nâng nhấc nhẹ lên, sau đó lại tiếp tục lấp đất, lấp bằng với mặt đất. Đất trong hố cần phải lèn chặt, sau khi trồng xong tưới nước, đẩm bảo cho cây sống.

Kỹ thuật trồng rừng quế cao đơn giản
Kỹ thuật trồng rừng quế cao đơn giản
  1. Chăm sóc cây quế

4.1. Chăm sóc rừng quế thấp

Cây quế 3-5 năm sau khi trồng, cây đã có thể bóc lấy vỏ, đồng thời cũng có thể lấy lá cất tinh dầu. Chăm sóc được tốt, rừng quế thấp sẽ chóng được thu hoạch, giá trị kinh tế rất lớn. 2-3 năm đầu sau khi trồng, rừng quế thường được trồng xen sắn, vừa tạo được bóng râm cho quế, vừa có thể tăng thu nhập và có thể giải quyết được vấn đề lương thực.

Sau khi thôi trồng xen, vào mùa hạ và mùa thu hàng năm, lúc quế sắp ngừng sinh trưởng cần làm cỏ hai lần. Về sau cứ cách 4-5 năm về mùa đông lại làm cỏ xới một lần, cắt phát cỏ dại, xới đất nhằm để cải tạo đất, giúp cây phát triển tốt. Theo kinh nghiệm các nơi thì sau khi khai phát cỏ dại, xới đất có thể nâng cao hàm lượng tinh dầu trong lá.

4.2. Chăm sóc rừng quế cao

Trồng rừng quế cao để thu hoạch được vỏ và tinh dầu quế với chất lượng tốt nhất, cho nên cần phải chú ý đặc biệt chăm sóc. Công tác cụ thể như sau:

Trồng xen

Khai thác toàn diện đất rừng, về sau trồng xen các loại cây nông nghiệp, như vậy những có lợi cho cấy quế con, mà còn có thể thu hoạch được một số lương thực. Nói chúng có thể trồng xen liên tục được 3-4 năm. Sau khi thôi trồng xen, hàng năm nên làm cỏ một vài lần, đề đất có nhiều cỏ dại, khỏi ảnh hưởng đến sản lượng quế. Ngoài ra, còn có thể trồng xen cây ba kích.

Bón phân

Quế mỗi năm cần phải bón phân một lần, chủ yếu là bón phân có nhiều chất mùn và tro bếp. Vào khoảng tiết lập Hạ, xung quanh gốc cây moi rãnh bón phân vào rãnh rồi lấp đât lại. Lúc cây mọc cao trên 17cm, thì bón phân có nhiều chất lân và chất hữu cơ, tốt nhất là bón phân xác động vật, để thức đẩy quá trình hình thành tinh dầu.

Chặt tỉa

Lúc trồng rừng, cây cách nhau là 4x6cm, 8-10 năm sau cây sẽ khép tán, cần phải tỉa chặt cây ở những chỗ quá dày kịp thời, nếu không sẽ ảnh hưởng đến sự cấu tạo vỏ và sản lượng vỏ. Vfa sau cứ cách 3-4 năm lại chặt tỉa một lần. Cuối cùng còn lại một nửa số cây, không cần chặt tỉa nữa.

Chọn để giống

Nên chọn giống cây quế tinh dầu đen, dùng hạt của loại cây này để nhân giống. Chọn những cây làm giống là cây trên 10 năm tuổi, mọc khỏe, không bị sâu bệnh hại. Các cây quế giống cần được đánh dấu ghi số đóng biển lên cây, lập biểu ghi chép, làm tốt công tác ghi chép trong quá trình sinh trưởng của cây để làm cơ sở cho việc lựa chọn sau này. Những cây dùng để làm giống cần phải tăng cường chăm sóc đặc biệt, phòng trừ sâu bệnh hại và cỏ dịa, bón nhiều phân lâ, nhất là trong thời ký cây có hoa để thúc đẩy hạt phát triển, bảo đảm cho hạt tốt.

Cắt tỉa những cây còi cọc là rất cần thiết
Cắt tỉa những cây còi cọc là rất cần thiết
  1. Phòng trừ sâu bệnh cho cây quế

5.1. Bệnh hại cây quế

Bệnh thối rễ ở cây quế

Cây quế con rất dễ bị thối rễ và bệnh này xảy ra trong thời kỳ mưa nhiều . Rễ cái bị thối trước, về sau cả cây bị chết. Cách phòng trừ: làm rãnh tháo nước, trồng ở chỗ đất thấp và phải làm luống cao. Hễ phát hiện cây bị bệnh thì phải nhổ bỏ ngay. Dùng dung dịch focmalin 1% tiêu độc trên luống; cũng có thể dùng vôi bột hoặc bột lưu huỳnh tiêu độc lên luống trước khi trồng.

Bệnh úa vàng cháy lá

Lá bị bệnh có những đốm màu vàng. Bệnh lan rộng, mặt sau lá bị bệnh có màu tím, cuối cùng lá úa vàng và khô. Cách phòng trừ: cắt bỏ lá bị hại, rồi phun dung dịch Booc đô.

5.2. Sâu hại cây quế

Sâu xén tóc đỏ (haematicus paseoe)

Sâu xén tóc đỏ (haematicus paseoe): là một loại sâu thuộc bộ cánh cứng, cánh màu đỏ tối, râu to, thân dài khoảng 5mm; sâu non màu vàng nhạt, mình dài 9mm, hàng năm sinh vào tháng 5-7, con cái đẻ trứng trên ngọn cây, cành, sâu non sau khi nở, đục vào vỏ cây, xuyên vào gỗ thành lỗ xoắn ốc, dần dần đục xuống gốc cây, đến cuối thu đục tới lõi cây, trong đường đục trên cây đến mùa xuấn năm sau, bịt kín hai đầu lỗ để hóa nhộng. Loài sâu này phần lớn phát sinh trong rừng râm tối, đục các cành cây có đường kính 2cm trở lên, cành cây bị sâu hại thường bị chết, khi có mưa bão, gió, rất dễ gãy. Sau khi phát sinh, cần phải chặt bỏ các cành bị sâu hại, chuyển ra ngoài rừng đốt, hoặc lấy sợi dây thép thọc vào lỗ để giết sâu non, hoặc dùng lưu huỳnh xông và giết sâu trưởng thành vào các tháng 5-7.

Sâu quế

Sâu quế: Sâu non phát sinh vào mùa hạ, sâu màu đỏ, có vòi châm cắm vào vỏ cây hút nhựa, cành bị sâu thường chết khô, cây bị nặng thì chết cả cây.

Cách phòng trừ: trước mùa sâu phát sinh dùng vôi quét lên cành cây, lúc sâu phát sinh dùng 1 kg bột cây duốc cá, 1kg xà phòng trung tính, 800kg nước sạch, pha thành thuốc dạng keo. Phun vào sáng sớm hay buổi chiều tối để trừ sâu.

Rệp hại quế

Rệp: Rệp quế phát sinh vào mùa hạ, phá hoại các cành lá non. Lá có rệp thường biến thành màu vàng hoặc cuộn cong rồi héo úa.

Cách phòng trừ: dùng thuốc 666 6% pha loãng 200 lần, hoặc dùng dung dịch thuốc lá- xà phòng, bột trừ trùng cúc phun vào những ngày nắng có thể diệt được rệp.

Bọ xít quế

Bọ xít quế: Sâu non phá hoại hạt (quả) quế. Sâu trưởng thành xuất hiện vào trước và sau tiết. Mang Chủng, đẻ trứng vào quả non trước và sau tiết Hạ Chí. Qủa bị sâu đẻ trứng thì phình to ra, không chín được, đến đầu tháng 6, sau khi sâu non nở, quả rụng xuống (cây đã tiêu phí mất nhiều dinh dưỡng vào quả), làm cho cây không đâm chồi mới và ra hoa được, gây thiệt hại rất lớn.

  1. Thu hoạch và chế biến cây quế

6.1. Thu hoạch cây quế

Rừng cây quế cao sau khi trồng 15-20 năm mới có thể thu hoạch được (bóc vỏ). Thời vụ bóc vỏ chia làm 2 thời kỳ: bóc vỏ vào mùa thu: cuối tháng 7. Trước khi thu hoạch, khoanh cắt một đoạn vỏ ở gần gốc cây làm cho nước không dẫn lên trên được nữa, đến tháng 8 thì có thể bóc vỏ, nếu thân cây quá lớn, có thể để thêm nửa tháng nữa để chờ cho vỏ tách ra, dễ bóc hơn.

Cách bóc: Lấy dao chuyên dùng để bóc vỏ quế, cắt một vòng vỏ ngang thân cây chỗ cao cách mặt đất 67cm, lại cắt một vòng bên trên cách vòng dưới 40cm, giữa 2 vòng cắt một đường thẳng dọc từ trên xuống dưới, từ trái sang phải, làm cho vỏ tách ra. Lại tiếp tục cắt lên phía trên theo như cắt vòng vỏ dưới cho tới lúc hết thì thôi. Sau khi bóc vỏ lần thứ nhất, cần phải tăng cường chăm sóc, thân cây có thể nảy mầm sinh trưởng, sau 10 năm lại có thể bóc lần hai.

Thu hoạch rừng quế thấp: 3-5 năm sau khi trồng rừng quế thấp, thì có thể chặt cây gốc lấy vỏ, 3 năm sau có thể chặt lần thứ hai, mỗi mẫu có thể thu hoạch được 350-500kg vỏ tươi. Sau 3 năm nữa thì chặt lần thứ ba, chỉ chặt những cây to, số lượng cây thu hoạch mỗi lần chiếm độ 1/3 số cây. Về sau cứ hàng năm theo cách như vậy tiến hành chặt, mỗi mẫu có thể thu hoạch được 300-350kg vỏ tươi. Gốc cây mọc 16-20 năm có thể to 20-23cm, có khoảng 814 chồi, là bắt đầu bước vào thời kỳ sinh trưởng mạnh nhất, giới hạn năm kinh doanh có thể tới 70-80 năm. Đến lúc sinh trưởng kém thì có thể đào bỏ gốc cũ già cỗi, trồng rừng quế mới.

6.2. Cách chế biến cây quế

Chế biến vỏ cây quế

Vỏ bóc về, theo quy cách khác nhau như đã quy định, phân ra để chế biến, rải phơi ra nắng. Để cho tinh dầu có thể ngấm nốt vào vỏ, cần phải bỏ vào trong lò để sấy. Mỗi lò có thể bỏ 23-24 bó (mỗi bó 25kg), bốn xung quanh xây bằng gạch chịu lửa. Phía trước lò có cửa đun. Trước hết bỏ củi vào đốt 8 giờ,sau dùng than đốt 6 giờ, sau đó bới than ra, quét sạch lò; trước tiên rải một lớp cám, dùng nước chè phun vào hai đầu, vỏ quế xếp thành từng lớp vào trong lò, bên trên rải phủ một lớp cám, đậy ván lên trên, phủ bao tải lên trên, không cho hơi bốc ra,sấy ủ như vậy trong 21 ngày thì lấy quê ra khỏi lò. Có thể nói, cây quế là một cây thuốc quan trọng trong y học nước ta.

Vỏ quế là một vị thuốc chữa bênh cực tốt
Vỏ quế là một vị thuốc chữa bênh cực tốt

Cách cất tinh dầu quế

Thu lượm và cất giữ nguyên liệu: Vỏ, lá, quả quế đều có thể dùng cất lấy tinh dầu; nhưng vỏ quế để làm thuốc thì hợp lý hơn, rất ít khi dùng để cất lấy tinh dầu.

Ngoài việc thu lượm lá để cất lấy tinh dầu ra, vào mua thu sau khi cây ngừng sinh trưởng, người ta chặt lấy những cành nhỏ của những cây trong rừng quế thấp để làm nguyên liệu cất lấy tinh dầu; nên tránh hái lá về, đem phơi khô, sáng sớm bó thành những bó nặng 7,5-10kg, bỏ vào trong kho, nhận chặt, đóng kín cửa. Sau hơn một tháng có thể lấy ra cất tinh dầu. Cuống quả sau khi phơi khô, đưa rải lên trên để chống ẩm.

Cất lấy tinh dầu: Cách cất tinh dầu quế cũng giống như cất các loại tinh dầu thơm nói chung. Nhưng cần phải chú ý việc tách tinh dầu (gạn lọc…)vì tinh dầu quế nặng hơn nước, nước lọc đã cất được cần phải để một thời gian thì tinh dầu quế mưới có thể lắng xuống. Lúc để lắng cần phải khuấy luôn luôn để cho tin dầu có thể lắng xuống hoàn toàn.

Chế biến oxalat quế

Nguyên liệu sau khi cất lấy tinh dầu xong thường đem đun nấu. Trong tro cành lá quế có chứa nhiều oxalat, cứ 50kg nguyên liệu có thể lấy được 15-20kg oxalat.

Quy cách phẩm chất

Vì cách sản xuất và chế biến ở mỗi vùng mỗi khác, nên những sản phẩm sản xuất ra cũng mỗi nơi một khác, do đó quy cách cũng khác nhau. Quế sản xuất ở Việt Nam nói chung chia làm hai loại: vỏ phẳng và vỏ cuốn tròn như chiếc ống. Loại vỏ phẳng gọi chung là ngọc quế, về thương phẩm gọi là quế Thanh Hóa (quê Xí biên), quế Nam, quế Hiệp; loại vỏ cuốn ống có tên gọi chúng là quế An, còn có tên gọi là quế Tam phẩm ( một hòm có 6 bó loại 20 ống, 16 ống, 12 ống), quê dầu 30 ống, quế bó 30 ống.

  1. Bảo quản cây quế

Vỏ quế phải đóng kỹ trong thùng (hòm) gỗ, tránh dập gãy và ẩm ướt, tránh tiếp xúc với không khí dễ bị mốc biến chất. Loại ngọc quế thì đóng vào trong thùng sắt gác trên giàn cao; loại quế xấu thì chỉ cần để ở nơi khô ráo thoáng là được.

Tinh dầu quế có tác dụng ăn mòn thùng sắt, vậy nên đựng vào thùng tráng men, mỗi thùng 20-25kg. Trong quá trình cất giữ bảo quản và chuyên chở, để đề phòng tinh dầu bốc hơi, thùng phải được đậy thật kín, có thể đổ một lớp nước trên mặt tinh dầu. Ngoài ra tinh dầu quế dễ cháy, trong lúc bảo quản và chuyên chở cũng cần phải chú ý phòng hỏa.

  1. Công dụng của cây quế

Trong cây quế không có thứ gì là bỏ đi; vỏ, cành, nụ, hoa quả đều dùng làm thuốc; loại bỏ phẩm chất tương đối kém và những vỏ vụn nát trong quá trình chế biến dùng làm hương liệu; lá có thể cất lấy tinh dầu; cây chặt đã bóc vỏ có thể làm củi và gỗ dùng. Vỏ dùng làm thuốc có thể bổ gan, thận, trợ dương, thông huyết mạch, tán hàn chỉ thống. “Quế quan”: lợi phế khí, ôn cân thông mạch, tán hàn phát hãn. “Quế chi” (cành quế): lợi phế khí, trừ phong tà, điều hòa khí huyết, ôn kinh phát hãn. Tinh dầu quế: ngoài việc dùng để làm hương liệu, thuốc sát trùng, gia vị và thuốc trừ thối trong y dược ra, điều quan trọng nhất là qua phân tích sẽ được andehyt xinamic, dùng làm hương liệu quý và làm nhiều nguyên liệu hương liệu hữu cơ.

Ngoài ram vỏ cây quê ( Tích lan, Quế tử, Âm hương, Xuyên quế, Thổ nhục quế, Quế bì) dùng làm hương liệu và làm thuốc; cây quế lá tù là loài cây hương liệu có tiếng; vỏ cây quế thiên trúc làm gia vị nổi tiếng.

Trên đây là tổng quan sơ bộ về cây quế. Hy vọng với những chia sẻ của chúng tôi sẽ giúp các bạn hiểu thêm về cây quế cũng như có hướng phát triển kinh tế dựa vào cây quế. Chúc bà con thành công!

Camnangnuoitrong.com

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x